دوره کارآموزی بین‌المللی ژنتیک مولکولی

دوره کارآموزی بین‌المللی ژنتیک مولکولی یکی از جامع‌ترین و تخصصی‌ترین برنامه‌های آموزشی در حوزه بیولوژی مولکولی است که با هدف تربیت پژوهشگرانی کارآمد، توانمند و مسلط به تکنیک‌های عملی و کاربردی طراحی شده است. در این دوره، شرکت‌کنندگان با به‌روزترین دستگاه‌ها، کیت‌ها، نرم‌افزارها و استانداردهای بین‌المللی کار می‌کنند و امکان تجربه‌ی اجرای کامل یک پروژه‌ مولکولی را از مرحله استخراج ماده ژنتیکی تا طراحی، اجرا و تحلیل واکنش Real-Time PCR خواهند داشت.

این دوره مناسب دانشجویان و فارغ‌التحصیلان رشته‌های بیوتکنولوژی، میکروبیولوژی، ژنتیک، زیست‌شناسی، دامپزشکی، پزشکی، دندانپزشکی، داروسازی، بیوشیمی و تمامی علاقه‌مندان ورود به آزمایشگاه‌های تشخیص مولکولی، مراکز تحقیقاتی، شرکت‌های تولید کیت‌های آزمایشگاهی و صنایع دارویی است. هدف اصلی، ایجاد مهارت عملی واقعی است؛ مهارتی که در بازار کار امروز، مهم‌ترین فاکتور استخدام محسوب می‌شود.

سرفصل‌های آموزشی دوره

۱. آموزش کامل و تخصصی کار با دستگاه Real-Time PCR

در این بخش، شرکت‌کنندگان به‌صورت عملی با **جدیدترین نسل دستگاه‌های Real-Time PCR** از برند AZOR آمریکا کار می‌کنند. این دستگاه یکی از دقیق‌ترین و سریع‌ترین سیستم‌های qPCR در جهان است و در بسیاری از مراکز تشخیصی و تحقیقاتی به عنوان استاندارد طلایی شناخته می‌شود.

محتوای این بخش شامل:

• آموزش ساختار و عملکرد ترموسایکلرهای نسل جدید
• مدیریت دما، گرادیان، حساسیت و دقت دستگاه
• آشنایی با سیستم‌های فلورسنتی مختلف (SYBR Green ،TaqMan و ...)
• راه‌اندازی اولیه دستگاه، تنظیمات پایه و کالیبراسیون داخلی
• طراحی و اجرای تست‌های تک‌گامی و دو‌گامی (One-Step & Two-Step)
• تفسیر منحنی‌های تقویت (Amplification Plot)
• تحلیل منحنی ذوب (Melt Curve) و تشخیص پرایمر-دایمر
• تشخیص آلودگی‌ها، ایرادات رایج و Troubleshooting کامل

مهارت کار با دستگاه ریل‌تایم از مهم‌ترین نیازهای بازار کار است. در این دوره، فراگیران نه‌تنها نحوه‌ی انجام تست را یاد می‌گیرند، بلکه می‌توانند به‌طور مستقل یک آزمایش را طراحی، اجرا و تحلیل کنند؛ کاری که معمولاً تنها در آزمایشگاه‌های پیشرفته امکان‌پذیر است.

۲. طراحی پرایمر اختصاصی برای Real-Time PCR (آموزش کاملاً عملی)

طراحی پرایمر یکی از تخصصی‌ترین مهارت‌های ژنتیک مولکولی است. در این دوره شرکت‌کنندگان به‌صورت عملی با نرم‌افزارها و پایگاه‌داده‌های بین‌المللی کار خواهند کرد.

مباحث این بخش شامل:

• اصول بیوانفورماتیکی طراحی پرایمر
• استفاده از NCBI Primer-BLAST، GeneBank، UniProt
• تعیین ویژگی‌های مناسب پرایمر (Tm، GC، ساختار ثانویه، Hairpin، دایمر)
• طراحی پرایمر برای اهداف ژنومی، ویروسی، باکتریایی و انسانی
• طراحی پروب‌های TaqMan و تعیین جایگاه Quencher و Reporter
• بهینه‌سازی پرایمر در شرایط آزمایشگاهی
• ارزیابی کیفیت پرایمر با آزمون‌های Melt Curve

مهارت طراحی پرایمر به‌تنهایی یک مهارت شغلی مستقل محسوب می‌شود و در شرکت‌های تولید کیت و مراکز تحقیقاتی یک مهارت حیاتی است. در پایان این بخش، هر فراگیر قادر خواهد بود پرایمر مخصوص پروژه خود را طراحی و آزمایش کند.

۳. تولید کیت‌های استخراج و کیت‌های تشخیص مولکولی

در این بخش، فراگیران با فرآیند ساخت کیت‌های آزمایشگاهی از صفر آشنا می‌شوند؛ موضوعی بسیار کمیاب و کاربردی، که معمولاً فقط در شرکت‌های دانش‌بنیان آموزش داده می‌شود.

• آشنایی با ساختمان و عملکرد بافرهای استخراج (Lyse، Wash، Elution)
• ساخت کیت استخراج DNA از خون، ادرار، بزاق و نمونه‌های محیطی
• ساخت کیت استخراج RNA (استانداردهای ضد RNase)
• ساخت مستر میکس Real-Time PCR برای سیستم‌های SYBR و TaqMan
• فرمولاسیون آنزیم‌های Taq و مولکول‌های کمکی
• استانداردسازی و کنترل کیفیت کیت‌ها در شرایط عملی

این بخش برای افرادی که قصد ورود به شرکت‌های تولید کیت، استارتاپ‌های زیستی یا آزمایشگاه‌های مولکولی را دارند، فوق‌العاده ارزشمند است.

۴. رقیق‌سازی، تبدیل حجم، ساخت استاندارد و بهینه‌سازی پرایمر و پروب

دقت و محاسبات صحیح در ژنتیک مولکولی حیاتی هستند. بسیاری از خطاهای آزمایشگاهی به دلیل اشتباه در رقیق‌سازی، ساخت استانداردها یا Concentration‌های اشتباه رخ می‌دهند.

مباحثی که در این بخش آموزش داده می‌شود:

• محاسبه رقت‌های سریالی (۱۰-برابر و ۲-برابر)
• تبدیل نانوگرم به نانومول و بالعکس
• ساخت محلول‌های مادر (Stock) و کاری (Working)
• محاسبه Tm پرایمر برای بهترین Annealing
• بهینه‌سازی غلظت پرایمر و پروب
• آشنایی با مهندسی واکنش (Reaction Engineering)
• ساخت Curve Standard و محاسبه Effiency واکنش

فراگیران یاد می‌گیرند چگونه به‌طور دستی یا نرم‌افزاری، واکنش را بهینه کرده و نتایج دقیق و قابل اعتماد در حد استانداردهای بین‌المللی تولید کنند.

۵. کار با دستگاه اسپکتروفتومتر و اندازه‌گیری کمی اسیدهای نوکلئیک

ورود به هر پروژه مولکولی بدون تعیین کیفیت و کمیت DNA یا RNA غیرممکن است. بنابراین، کار با اسپکتروفتومتر (UV-Vis) یکی از ارکان اصلی این دوره است.

• آموزش کامل کار با اسپکتروفتومتر
• اندازه‌گیری خلوص نمونه (Ratio 260/280 و 260/230)
• محاسبه دقیق غلظت DNA, RNA, cDNA
• تشخیص آلودگی‌های پروتئینی، نمک و فنل
• ارسال داده‌ها به نرم‌افزار و تحلیل آن‌ها
• آشنایی با استانداردهای اروپایی اندازه‌گیری

این بخش مهارتی ضروری برای تمامی پروژه‌های مولکولی، PCR، qPCR و NGS است.

جمع‌بندی

این دوره یک مسیر حرفه‌ای و مهارت‌محور برای ورود به بازار کار بیولوژی مولکولی است. هدف ما این است که فراگیر پس از پایان دوره بتواند:

• یک پروژه کامل مولکولی را طراحی و اجرا کند
• به‌طور مستقل پرایمر طراحی کند
• کیت استخراج یا کیت PCR تولید کند
• با دستگاه‌های Real-Time PCR و اسپکتروفتومتر کار کند
• خطاها را تشخیص داده و واکنش را بهینه کند