دوره کارآموزی بین‌المللی مولکولار نوروساینس

نوروساینس مولکولی یکی از عمیق‌ترین و پیشرفته‌ترین شاخه‌های علوم اعصاب است که به بررسی مبانی ژنتیکی، بیوشیمیایی و سلولی عملکرد سیستم عصبی می‌پردازد. این علم تلاش می‌کند رازهای عملکرد نورون‌ها، تشکیل سیناپس‌ها، انتقال پیام‌های الکتریکی و شیمیایی و تغییرات مولکولی هنگام یادگیری، حافظه، رفتار و بیماری‌های عصبی را کشف کند. هدف این دوره ارائه‌ی آموزشی کاربردی، آزمایشگاهی و مبتنی بر استانداردهای بین‌المللی است تا هنرجویان با مهارت‌های واقعی و مورد نیاز آزمایشگاه‌های مدرن نوروساینس آشنا شوند.

سرفصل‌های آموزشی

مقدمه‌ای بر نوروساینس مولکولی

در این بخش شرکت‌کنندگان با ساختار سلول‌های عصبی، سیناپس‌ها، مسیرهای پیام‌رسانی شیمیایی و الکتریکی، انتقال‌دهنده‌های عصبی و نقش پروتئین‌ها و ژن‌ها در عملکرد سیستم عصبی آشنا می‌شوند. مفاهیم پایه‌ای مانند پتانسیل عمل، پلاستیسیته سیناپسی، فاکتورهای نوروتروفیک و نقش آن‌ها در شکل‌گیری مدارهای عصبی نیز مورد بررسی قرار می‌گیرد.

ژنتیک مولکولی در نوروساینس و ژن‌های مرتبط با عملکردهای عصبی

بخشی مهم از این دوره به بررسی ژن‌های تأثیرگذار بر رفتار، حافظه، اضطراب، افسردگی، رشد نورونی و بیماری‌های نورودژنراتیو اختصاص دارد. هنرجویان با تکنیک‌های شناسایی جهش‌ها، SNPها، تنظیم بیان ژن و ارتباط آن با عملکردهای عصبی آشنا می‌شوند. همچنین ژن‌های کلیدی مانند BDNF، APOE، CREB، GFAP و ژن‌های دخیل در اختلالات مانند آلزایمر، پارکینسون، اوتیسم و صرع بررسی می‌شوند.

استخراج و سنجش DNA یا RNA از بافت مغزی موش

این بخش کاملاً عملی بوده و شرکت‌کنندگان کار بافت‌برداری، هموژنیزه کردن نمونه‌های مغزی، استخراج DNA و RNA با روش‌های استاندارد و بررسی سلامت و کمیت نمونه‌ها را فرا می‌گیرند. همچنین تکنیک‌های جلوگیری از تخریب RNA، کار با یخ خشک، بافرهای خاص بافت عصبی و اصول کار در محیط RNase-free آموزش داده می‌شود. تحلیل کیفیت نمونه‌ها و سنجش غلظت با استفاده از روش‌های طیف‌سنجی نیز بخشی از آموزش خواهد بود.

طراحی پرایمر و RT-PCR

در این بخش فرایند طراحی پرایمرهای اختصاصی برای ژن‌های عصبی و همچنین نحوه‌ی انجام RT-PCR برای بررسی بیان ژن‌ها در بافت عصبی آموزش داده می‌شود. اصول استخراج RNA، تبدیل RNA به cDNA، طراحی پرایمر سازگار با شرایط نورونی، جلوگیری از تشکیل دیمر و انتخاب دمای Annealing مناسب آموزش داده می‌شود. همچنین نمونه‌خوانی، تحلیل نمودارهای Ct، تعیین میزان بیان ژن‌ها و مقایسه گروه‌های آزمایشی با گروه‌های کنترل نیز تشریح خواهد شد.

بررسی کیفیت استخراج با دستگاه اسپکتروفتومتری

کار با دستگاه اسپکتروفتومتری برای اندازه‌گیری غلظت و خلوص DNA/RNA از مهارت‌های ضروری در آزمایشگاه‌های نوروساینس است. شرکت‌کنندگان با تفسیر نسبت‌های 260/280 و 260/230، تنظیمات دستگاه، خطاهای احتمالی و اصول کالیبراسیون آشنا می‌شوند. همچنین نحوه‌ی محاسبه حجم، رقیق‌سازی، استانداردسازی نمونه‌ها برای RT-PCR و ارتباط کیفیت نمونه با نتایج مولکولی نیز آموزش داده می‌شود.

این دوره با رویکرد کاملاً عملی و پروژه‌محور طراحی شده است تا شرکت‌کنندگان علاوه بر یادگیری مفاهیم تئوری، مهارت‌های آزمایشگاهی مورد نیاز برای ورود به حوزه تخصصی نوروساینس مولکولی را نیز به دست آورند. در پایان دوره، گواهی معتبر بین‌المللی به هنرجویان ارائه خواهد شد.